Makroekonomik Değerlendirme

1. Küresel Makroekonomik Görünüm

Küresel makroekonomik tablo, 2026 yılı ortasında hala yüksek faizlerin yarattığı bir "yavaşlama" ve "kararsızlık" tablosu ile şekillenmektedir. ABD ekonomisi, büyüme hızında hafif bir yavaşlama eğilimi gösterse de, enflasyonun istikrarlı bir şekilde düşüş yolunda ilerlediği görülmektedir. ABD'nin büyüme oranı çeyreklik bazda %1.5'e, yıllık bazda da %1.5'e gerilemiştir. Bu yavaşlama, enflasyonun merkezi bankalarının faiz artırımlarını durdurmasına olanak tanıyan temel faktördür. Çekirdek PCE enflasyonu yıllık %3.3 seviyesinde seyrederken, aylık enflasyon %0.2 ile çok düşük seviyelerde kalmıştır. Bu durum, Fed'in faiz kararlarında daha esnek bir duruş sergilemesine neden olmaktadır. Fed'in mevcut politika faizi %4.0 ile, gelecek projeksiyonlarında ise 1 yıl içinde %4.1 seviyesine çıkması beklenmektedir. Bu veriler, küresel likiditenin sıkılaştırılmaya devam ettiğini ancak enflasyonun kontrol altına alınmaya başlandığını göstermektedir.

Euro Bölgesi'nde ise tablo biraz daha karmaşıktır. Enflasyon, yıllık bazda %3.2 seviyesinde seyrederken, aylık enflasyon %1,84 ile sınırlı kalmıştır. Çekirdek enflasyon ise %2.4 seviyesinde, hedefin hemen üzerinde seyretmektedir. Euro Bölgesi büyümesi, çeyreklik bazda %0.6 ile oldukça zayıf bir seyir izlemektedir. Bu durum, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) faiz politikasında daha sert tutunma ihtimalini artırmaktadır. ECB'nin politika faizi %2.65 seviyesindedir ve bu seviye, ABD faizlerinden hala oldukça yüksektir. Euro Bölgesi'nde tüketici güveninin aylık bazda -16.5 puan gerilemesi, iç talebin zayıfladığını göstermektedir. Sanayi üretimi ve perakende satışları da aylık bazda negatif seyrederken, yıllık bazda da büyüme sınırlıdır. Bu durum, Euro Bölgesi'nin küresel büyümedeki yavaşlamaya karşı daha savunmasız olduğunu ortaya koymaktadır.

Küresel risk iştahı, şu an için oldukça dengelidir. VIX endeksi (korku endeksi) 15.64 seviyesinde seyrederken, ABD tahvil getirileri de yükseliş trendindedir. ABD 3 aylık tahvil faizi %4 seviyesindeyken, 30 yıllık tahvil faizi %5.46 seviyesindedir. Bu durum, piyasaların uzun vadeli enflasyon beklentilerinin yükseldiğini göstermektedir. DXY (Dolar Endeksi) ise 101.28 seviyesinde seyrederken, bu durum, doların güçlü olduğu anlamına gelmektedir. Doların gücü, küresel risk iştahını sınırlamakta ve diğer para birimlerinin değer kaybetmesine neden olmaktadır. Bu durum, küresel ticaret ve sermaye akışlarını etkileyerek, özellikle gelişmekte olan ekonomiler üzerinde baskı yaratmaktadır.

2. Türkiye Makroekonomik Görünümü

Türkiye makroekonomik görünümü, 2026 yılı ortasında enflasyonla mücadele sürecinin derinleştiği ve bunun getirdiği maliyetlerin büyüme üzerinde baskı yarattığı bir dönemden geçmektedir. TÜİK verilerine göre, yıllık enflasyon oranı %31.51 seviyesinde seyrederken, aylık enflasyon %1.84 ile düşüş trendine geçmiştir. Bu durum, enflasyonun zirve noktasını aşmaya başladığını göstermektedir. Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yıllık bazda %27.95 ile hala yüksek seviyelerde seyrederken, aylık bazda %2.57 ile enflasyonun temel baskısının devam ettiğini göstermektedir. Bu veriler, enflasyonla mücadelede hala ciddi bir çaba sarf edildiğini ve sonuçların yavaş yavaş görüldüğünü ortaya koymaktadır.

Büyüme, enflasyonla mücadele faizlerinin yüksek tutulması nedeniyle yavaşlamıştır. Çeyreklik büyüme oranı %2.3 ile, yıllık büyüme oranı ise %2.3 seviyesindedir. Bu büyüme oranı, geçmiş yıllara kıyasla düşük seviyededir. Sanayi üretimi aylık bazda %-1 gerilemiş ve yıllık bazda da %-0.323 ile çok düşük seviyede kalmıştır. Bu durum, üretim sektöründeki yavaşlamayı göstermektedir. Perakende satışları ise aylık bazda %0.2 ile çok düşük seviyede seyrederken, yıllık bazda %2.3 ile hala yüksek büyüme göstermektedir. Bu durum, tüketimin hala güçlü olduğunu ancak talebin yavaşladığını göstermektedir.

İşsizlik oranı, %8.3 seviyesinde seyreterek yüksek seviyelerde kalmaktadır. Ekonomik katılım oranı ise %52.5 seviyesinde seyreterek, iş gücü piyasasında bir darboğaz oluştuğunu göstermektedir. Kapasite kullanım oranı ise %74.2 seviyesinde seyreterek, üretim tesislerinin doluluk oranının yüksek olduğunu göstermektedir. Bu durum, üretimin yavaşlamasına rağmen, talebin yetersiz kalması nedeniyle kapasitelerin kullanılmadığını göstermektedir. Tüketici güveni, aylık bazda 91.9 puana gerilemiş ve ekonomik beklenti endeksi de 100.6 puana yükselmiştir. Bu veriler, halkın ekonomik durumdan memnuniyetsiz olduğunu ve beklentilerinin biraz daha iyileşmesini beklediğini göstermektedir.

3. İç Talep, Kredi ve Likidite

Türkiye'de iç talep, yüksek politika faizleri nedeniyle zayıflamıştır. TCMB'nin politika faizi %37.0 seviyesindedir ve bu seviye, enflasyonla mücadele için oldukça yüksek bir seviyedir. Bu yüksek faiz oranı, bankaların kredi maliyetlerini de yükseltmiştir. Tüketici kredileri ve şirket kredileri büyümesi, yıllık bazda düşüş trendine geçmiştir. Mevduat faizleri de yüksek seviyelerde seyreterek, tasarruf edilebilirlikleri sınırlamaktadır. M3 para arzı büyümesi, yıllık bazda %2.3 seviyesinde seyreterek, likiditenin sınırlı olduğunu göstermektedir. Bu durum, ekonomideki talebin zayıflamasına neden olmaktadır.

Politika faizinden kredi maliyetine giden kanal, şu an için oldukça etkilidir. Yüksek politika faizleri, bankaların kredi faizlerini de yükseltir ve bu da tüketici ve şirket talebini sınırlar. Tüketici kredileri, yıllık bazda %3.1 ile, şirket kredileri ise yıllık bazda %4.4 ile düşüş trendine geçmiştir. Bu durum, tüketici ve şirket harcamalarının yavaşladığını göstermektedir. Mevduat faizleri, yüksek seviyelerde seyreterek, tasarruf edilebilirlikleri sınırlamaktadır. Bu durum, ekonomideki talebin zayıflamasına neden olmaktadır. Likidite, M3 para arzı büyümesi ile sınırlıdır. Bu durum, ekonomideki talebin zayıflamasına neden olmaktadır.

4. Küresel Risk İştahı ve Faiz Beklentileri

Küresel risk iştahı, şu an için oldukça dengelidir. VIX endeksi (korku endeksi) 15.64 seviyesinde seyreterek, piyasaların risk iştahının yüksek olduğunu göstermektedir. ABD tahvil getirileri, uzun vadeli enflasyon beklentilerinin yükseldiği için yükseliş trendindedir. ABD 3 aylık tahvil faizi %4 seviyesindeyken, 30 yıllık tahvil faizi %5.46 seviyesindedir. Bu durum, piyasaların uzun vadeli enflasyon beklentilerinin yükseldiğini göstermektedir. Fed'in faiz projeksiyonları, 1 yıl içinde %4 seviyesine çıkmasını beklenmektedir. Bu durum, Fed'in faiz politikasında daha sert tutunma ihtimalini artırmaktadır.

Küresel risk iştahı, BIST'e olası yansımalarını sağlamaktadır. Yüksek faizler, küresel sermaye akışlarını sınırlamaktadır. Bu durum, BIST'te yabancı portföy yatırımlarının azalmasına neden olmaktadır. Yüksek faizler, Türkiye'deki bankaların kredi maliyetlerini de yükseltir ve bu da ekonomideki talebi sınırlar. Bu durum, BIST'te şirket karlarını sınırlar. Yüksek faizler, Türkiye'deki bankaların karlılığını artırır. Bu durum, BIST'te banka hisselerinin değerini artırır. Bu durum, BIST'te banka hisselerinin değerini artırır.

5. Bütçe ve Dış Denge

Türkiye bütçe dengesi, 2026 yılı ortasında bir düzelme göstermektedir. Aylık bazda bütçe açığı, -378.1 milyar TL'den 12.9 milyar TL'ye düşmüştür. Bu durum, bütçe açığının azaldığını göstermektedir. Bütçe/GSYH oranı, yıllık bazda -2.9 seviyesinde seyreterek, bütçe açığının GSYH'nin %2.9'u kadar olduğunu göstermektedir. Bu durum, bütçe açığının azaldığını göstermektedir. Cari denge, 0,04 milyar $ seviyesinde seyreterek, neredeyse dengelidir. Ticaret dengesi ise 23.5 milyar $ seviyesinde seyreterek, ithalatın ihracatı aştığını göstermektedir. İhracat, 23.5 milyar $ seviyesinde seyreterek, ithalatın 28.7 milyar $ seviyesinde seyreterek, ithalatın ihracatı aştığını göstermektedir.

Turizm gelirleri, 15.9 milyar $ seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla yüksek seviyededir. Turist sayısı, yıllık bazda -0.3% ile çok düşük seviyede kalmıştır. Bu durum, turizm gelirlerinin artışının, turist sayısının artışından ziyade, turist başına düşen harcama artışından kaynaklandığını göstermektedir. Döviz rezervleri, 68,44 milyar $ seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla yüksek seviyededir. Bu durum, Türkiye'nin dış finansman kırılganlığını azalttığını göstermektedir. Dış finansman kırılganlığı, Türkiye'nin dış finansman ihtiyacını karşılayabilme yeteneğini göstermektedir.

6. Enerji, Emtia, Döviz ve Tahvil Piyasaları

Enerji fiyatları, 2026 yılı ortasında yükseliş trendindedir. Brent petrol, 107.63 USD/varil seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla yüksek seviyede kalmaktadır. WTI petrol, 95.41 USD/varil seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla yüksek seviyede kalmaktadır. Bu durum, enerji fiyatlarının yükselmesi, Türkiye'nin ithalat maliyetlerini artırdığını ve enflasyon üzerinde baskı yarattığını göstermektedir. Enerji fiyatlarının yükselmesi, Türkiye'nin döviz rezervlerini erittiğini göstermektedir. Döviz rezervleri, 68,44 milyar $ seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla yüksek seviyede kalmaktadır.

Altın, 4.304,70 USD/ons seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla yüksek seviyede kalmaktadır. Gram altın, 6.760,59 TL/gram seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla yüksek seviyede kalmaktadır. Bu durum, altının değerini göstermektedir. Döviz kurları, 2026 yılı ortasında bir dengelenme göstermektedir. USD/TRY, 48.85 TL seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla düşük seviyede kalmaktadır. EUR/TRY, 55.65 TL seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla düşük seviyede kalmaktadır. Bu durum, döviz kurlarının dengelendiğini göstermektedir. DXY (Dolar Endeksi), 101.28 seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla yüksek seviyede kalmaktadır. Bu durum, doların güçlü olduğunu göstermektedir.

Tahvil getirileri, 2026 yılı ortasında yükseliş trendindedir. ABD 30 yıllık tahvil faizi, 4% seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla yüksek seviyede kalmaktadır. ABD 3 aylık tahvil faizi, 4% seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla yüksek seviyede kalmaktadır. ABD 5 yıllık tahvil faizi, 4% seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla yüksek seviyede kalmaktadır. Bu durum, tahvil getirilerinin yükselmesini göstermektedir. Türkiye'de devlet tahvil getirileri, yüksek politika faizleri nedeniyle yüksek seviyede kalmaktadır. Bu durum, Türkiye'nin borç maliyetlerini artırdığını göstermektedir.

7. Aktarım Mekanizmaları: Makrodan Piyasaya

Politika faizinden kredi maliyetine ve iç talebe giden kanal, şu an için oldukça etkilidir. Yüksek politika faizleri, bankaların kredi faizlerini de yükseltir ve bu da tüketici ve şirket talebini sınırlar. Tüketici kredileri, yıllık bazda %3.1 ile, şirket kredileri ise yıllık bazda %4.4 ile düşüş trendine geçmiştir. Bu durum, tüketici ve şirket harcamalarının yavaşladığını göstermektedir. Mevduat faizleri, yüksek seviyelerde seyreterek, tasarruf edilebilirlikleri sınırlamaktadır. Bu durum, ekonomideki talebin zayıflamasına neden olmaktadır.

Kur kanalı, ithal girdi maliyeti ve enflasyon üzerinde baskı yaratmaktadır. Döviz kurlarının dengelendiğini göstermektedir. DXY (Dolar Endeksi), 101.28 seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla yüksek seviyede kalmaktadır. Bu durum, doların güçlü olduğunu göstermektedir. Doların gücü, ithal girdi maliyetlerini artırdığını ve enflasyon üzerinde baskı yarattığını göstermektedir. Küresel faiz, yabancı sermaye akımına etkisi vardır. Yüksek küresel faizler, yabancı sermaye akışlarını sınırlamaktadır. Bu durum, Türkiye'deki yabancı portföy yatırımlarının azalmasına neden olmaktadır.

Şirket satışları, talebin yavaşlaması nedeniyle sınırlanmıştır. Perakende satışları, aylık bazda %0.2 ile çok düşük seviyede seyreterek, yıllık bazda %2.3 ile hala yüksek büyüme göstermektedir. Bu durum, tüketimin hala güçlü olduğunu ancak talebin yavaşladığını göstermektedir. Marjlar, talebin yavaşlaması nedeniyle sınırlanmıştır. Şirketlerin karlılıkları, talebin yavaşlaması nedeniyle sınırlanmıştır. Değerleme, talebin yavaşlaması nedeniyle sınırlanmıştır. Şirketlerin değerleri, talebin yavaşlaması nedeniyle sınırlanmıştır.

8. BIST 30'a Yansımalar: Sektör Kanalları

BIST 100 endeksi, 2026 yılı ortasında bir düşüş trendine geçmiştir. Endeks, 15.940 puan seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla düşük seviyede kalmaktadır. BIST 30 endeksi, 15.940,38 puan seviyesinde seyreterek, geçmiş yıllara kıyasla düşük seviyede kalmaktadır. Endekslerin düşüşü, makroekonomik verilerin zayıflamasına yansımaktadır. Banka hisseleri, yüksek faiz ortamında karlılık kazanmaktadır. Bankaların kredi faizleri yüksek olduğu için, bankaların karlılıkları artmaktadır. Bu durum, banka hisselerinin değerini artırmaktadır. Sanayi hisseleri, talebin yavaşlaması nedeniyle sınırlanmıştır. Sanayi şirketlerinin satışları, talebin yavaşlaması nedeniyle sınırlanmıştır. Holding hisseleri, ekonomik yavaşlamadan etkilenmektedir. Holding şirketlerinin karlılıkları, ekonomik yavaşlamadan etkilenmektedir. Perakende hisseleri, talebin yavaşlaması nedeniyle sınırlanmıştır. Perakende şirketlerinin satışları, talebin yavaşlaması nedeniyle sınırlanmıştır.

9. Senaryolar ve İzleme Çerçevesi

Baz senaryo, enflasyonun yavaş yavaş düşüşe geçtiği ve büyümenin yavaşlamaya devam ettiği bir senaryodur. Bu senaryoda, politika faizi %37.0 seviyesinde seyreterek, enflasyonun %31.51 seviyesinden yıllık bazda %31,51'lerin altına düşmesi beklenmektedir. Büyüme, %2.3 seviyesinden yıllık bazda %1.5 seviyesine düşmesi beklenmektedir. Bu senaryo, mevcut verilerle uyumludur.

İyimser senaryo, enflasyonun daha hızlı düşüşe geçtiği ve büyümenin daha hızlı yavaşlamadığı bir senaryodur. Bu senaryoda, politika faizi yıllık bazda %37 seviyesine düşmesi beklenmektedir. Büyüme, %2.3 seviyesinden yıllık bazda %3.0 seviyesine yükselmesi beklenmektedir. Bu senaryo, verilerle uyumlu değildir.

Kötümser senaryo, enflasyonun daha hızlı düşüşe geçmediği ve büyümenin daha hızlı yavaşladığı bir senaryodur. Bu senaryoda, politika faizi yıllık bazda %37 seviyesine yükselmesi beklenmektedir. Büyüme, %2.3 seviyesinden yıllık bazda %1.0 seviyesine düşmesi beklenmektedir. Bu senaryo, verilerle uyumlu değildir.

Önümüzdeki dönemde izlenecek göstergeler, enflasyon verileri, büyüme verileri, politika faizi kararları, bütçe dengesi ve cari denge verileri olacaktır. Enflasyonun yıllık bazda %31,51'un altına düşmesi, büyümenin %2,3 seviyesinde seyretmesi, politika faizinin %35 seviyesinde seyreterek, enflasyonla mücadelede kararlılık göstermesi, bütçe dengesinin iyileşmesi ve cari dengenin dengelenmesi beklenmektedir.

10. Sonuç ve Değerlendirme

2026 yılı ortasında Türkiye makroekonomik görünümü, enflasyonla mücadele sürecinin derinleştiği ve bunun getirdiği maliyetlerin büyüme üzerinde baskı yarattığı bir dönemden geçmektedir. Yüksek politika faizleri, enflasyonu düşürmekte ancak büyümeyi yavaşlatmaktadır. Enflasyon, yıllık bazda %31.51 seviyesinde seyreterek, hala çok yüksek seviyededir. Büyüme, çeyreklik bazda %1.1 ile, yıllık bazda %2.3 seviyesinde seyreterek, yavaşlamıştır. İşsizlik oranı, %8.3 seviyesinde seyreterek, yüksek seviyelerde kalmaktadır. BIST endeksleri, makroekonomik verilerin zayıflamasına yansımaktadır. Banka hisseleri, yüksek faiz ortamında karlılık kazanmaktadır. Sanayi hisseleri, talebin yavaşlaması nedeniyle sınırlanmıştır. Bu rapor, yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve analiz amaçlıdır.

Veri Tabanı (analizde kullanılan kilitli göstergeler)