Borsa Sözlüğü
Borsa Okulu derslerinde geçen temel kavramlar — arayarak süzgeçleyebilirsin. Ekonomi ve finansın tam sözlüğü için Terimler ve Tanımlar sayfasına bak.
A
Aşırı alım / aşırı satım
Osilatörlerin (RSI, stokastik, Wave Trend) fiyatın hızından koparak çok yükseldiği (aşırı alım) veya düştüğü (aşırı satım) bölgeleri. Ters yönde dönüş sinyali olabilir ama trendde uzun süre kalabilir.
B
Benchmark (kıyaslama ölçütü)
Portföy performansının kıyaslandığı endeks (ör. XU100). Portföy endeksi yeniyken iyi, kazanıyorken bile endeksin altında kalıyorsa zayıf sayılır.
Bilanço sezonu
Şirketlerin çeyrek finansal raporlarını açıkladığı ocak-nisan-temmuz-ekim dönemleri. Hisse bazlı büyük hareketler bilanço günlerinde yaşanır.
BIST 30 ve BIST 100
Borsa İstanbul'da piyasa değeri ve hacim en yüksek 30 / 100 hisseden oluşan endeksler. Haberlerde 'endeks yükseldi' denince genelde XU100 kastedilir.
Boğa ve ayı piyasası
Uzun süreli yükseliş dönemi 'boğa (bull)', düşüş dönemi 'ayı (bear)' piyasasıdır. İsimler boğanın yukarı savurma, ayının aşağı vurma hareketinden gelir.
D
Destek ve Direnç
Fiyatın düşerken alıcı bulduğu bölge 'destek', yükselirken satıcıyla karşılaştığı bölge 'direnç'tir. Kırılan direnç destek, kırılan destek dirence dönebilir.
E
EMA (Üstel Hareketli Ortalama)
Son fiyatlara daha fazla ağırlık veren hareketli ortalama. Sitedeki teknik tarama 5-8-13-21 (kısa), 34-55 (orta), 89-144 (uzun) EMA dizilimine bakar; kısa ortalamalar uzunların üstündeyse 'AL' dizilimi denir.
Emir tipleri
PI: piyasa fiyatından anında işlem, L: belirlediğin fiyatı bekle, IOC: gerçekleşmeyen kısmı iptal et, FOK: ya tamamen ya hiç.
Enflasyon verisi (TÜFE)
TÜİK'in her ay başında açıkladığı tüketici enflasyonu. Beklentiden yüksek enflasyon faiz beklentisini artırıp piyasayı baskılayabilir.
F
Fibonacci düzeltme
Bir hareketin %23.6 / %38.2 / %50 / %61.8 geri çekilme seviyeleri. Trader'lar bu bölgeleri olası destek/direnç olarak izler.
H
Hacim
Belirli dönemde işlem gören lot/adet miktarı. Fiyat hareketinin hacimle desteklenmesi, sinyalin gücü için önemlidir.
K
K/Z oranı (Fiyat/Kâr)
Hisse fiyatının hisse başına kâra bölümü. Şirketin kaç yılda kârıyla kendini ödediğinin kabaca göstergesi; sektör ortalamasıyla kıyaslanır.
Kaldıraç
Borçla (veya vadeli işlemlerle) pozisyon büyütmek. Getiriyi de zararı da aynı oranda büyütür; yeni başlayan için yüksek risk.
L
Likidite
Bir hissenin fiyatını etkilemeden alınıp satılabilme kolaylığı. Likiditesiz hissede alım-satım spreadi (makas) geniştir.
Lot ve pay
Borsada işlem birimi 'lot'tur; 1 lot = 1 pay. Emirler lot bazında girilir.
M
MACD
İki hareketli ortalamanın farkından hesaplanan momentum göstergesi. MACD çizgisi sinyal çizgisini yukarı keserse pozitif, aşağı keserse negatif yorum yapılır.
P
Piyasa değeri
Hisse sayısı × hisse fiyatı. Şirketin borsadaki toplam büyüklüğünü gösterir; BIST 30, piyasa değeri ve işlem hacmi en yüksek hisselerden oluşur.
R
Regresyon kanalı
Fiyatın belli dönemdeki trend eksenine göre çizilen yukarı/aşağı bantlar. Sitedeki 'kanal konumu %' fiyatın bu bant içindeki yerini gösterir: %100 üst bant, %0 alt bant.
RSI (Göreceli Güç Endeksi)
0-100 arası osilatör; 70 üzeri 'aşırı alım', 30 altı 'aşırı satım' bölgesi sayılır. Fiyat hareketinin hızını/gücünü ölçer, tek başına al-sat sinyali değildir.
S
Short (kısa pozisyon)
Fiyat düşerken kâr etmek için önce satıp sonra geri almak. Vadeli işlemlerde yapılır; pay piyasasında kısıtlıdır.
Stop-loss
Zararı sınırda tutmak için belirlenen otomatik satış seviyesi. Pozisyon açarken stop seviyesini önceden belirlemek temel risk yönetimidir.
T
TCMB politika faizi
Merkez Bankası'nın ayda belirli toplantıda güncellediği temel faiz. Faiz indirimleri hisse piyasası için genelde olumlu, artışlar olumsuz yorumlanır.
Temettü
Şirketin kâr payını hissedarlara dağıtması. Nakit temettü yatan hissede fiyat, temettü kadar açılışta düşer (temettü düzeltmesi).
Trend ve kanal
Dip ve tepe noktalarının birlikte yükseldiği dönem yükselen trenddir. Trend eksenine paralel çizilen bantlar 'kanal' oluşturur.
V
Volatilite
Fiyatın oynaklığı. Yüksek volatilite = geniş salınım = hem fırsat hem risk. Genellikle yüzde standart sapma ile ölçülür.
W
Wave Trend
Fiyatın kısa vadeli dalga (döngü) pozisyonunu gösteren osilatör. Sitede 'TEPEDE SAT' / 'DİPTEN AL' gibi aşırılık etiketleriyle görünür.
Ç
Çeşitlendirme
Yatırımı farklı hisse/sektör/varlık sınıfına dağıtmak. Tek hisse riskini azaltır; sitedeki deneme portföyü BIST 30'a eşit dağıtılmış örnek bir çeşitlendirmedir.
İ
İşlem saati ve seans
Borsa İstanbul ana piyasası hafta içi 10:00-18:00 arası açıktır (öğle seans arası hariç). Sitedeki teknik tarama bu saatlerde 30 dakikada bir güncellenir.