Bugünün Dersi: Mum grafiği okuma
Dersimize hoş geldiniz! Bugün grafiklerin alfabesini öğreneceğiz: mum formu. Bu dersi bitirdiğinizde ekrandaki yeşil ve kırmızı mumlar artık sade dikdörtgen olmayacak; her biri size bir günün hikâyesini anlatacak.
1. Nedir?
Basit benzetmeyle başlayalım: Her mum, hissenin bir günün karnesi gibidir.
-
Açılış: Derse giriş notu
-
En yüksek: Günün en iyi anı
-
En düşük: Günün en zor anı
-
Kapanış: Final notu
Net tanım: Mum grafiği, seçtiğiniz zaman diliminde (gün, hafta, dakika) fiyatın dört değerini tek görselde gösterir: açılış, kapanış, en yüksek, en düşük. Gövde, açılış ile kapanış arasını; fitiller (gölgeler) ise günün zirvesini ve dibini çizer. Kapanış açılışın üstündeyse mum yeşil (alıcılar kazanmış), altındaysa kırmızı (satıcılar kazanmış) olur.
2. Neden Önemli?
-
Fiyat "ne" der, mum "nasıl" der. "120,00 TL" bir sayıdır; mum ise o sayıya nasıl gelindiğini anlatır.
-
Günlük mücadelenin skorudur. Alıcı mı satıcı mı kazandı? Renk ve gövde bunu söyler.
-
Risk yönetimine zemin hazırlar. Fitiller, doğal durak seviyesi fikri verir.
-
Yıllık enflasyon %29,7 iken paranın kenarda beklemesi değer kaybettirir; bu yüzden doğru okuma becerisi kadar hızlı okuma da önemlidir.
3. Nasıl Okunur / Kullanılır?
Adım 1 — Renge bak: Yeşil = kapanış > açılış. Kırmızı = kapanış < açılış. Renk, o günün kazananını söyler.
Adım 2 — Gövdeye bak: Uzun gövde, net bir kazanan demektir. İğne gibi kısa gövde (doji), kararsızlıktır.
Adım 3 — Fitillere bak: Uzun üst fitil; yükseliş denemesinin satışla geri püskürtüldüğünü gösterir. Uzun alt fitil; dipten gelen alıcıların güçlü olduğunu gösterir. Kısa cümleyle: gövde gücü, fitil hikâyeyi anlatır.
Adım 4 — Diziyi oku: Tek mum ipucu, art arda iki-üç mum ise sinyaldir.
Adım 5 — Bağlama oturt: Trend yönü ve hacim olmadan mum okumak, cümleyi tek harften okumak gibidir.
Temel formasyonlar:
-
Doji: Açılış ve kapanış neredeyse aynı; kararsızlık.
-
Çekiç: Küçük gövde + uzun alt fitil; düşüş sonrası dönüş adayı.
-
Kayan yıldız: Küçük gövde + uzun üst fitil; yükseliş sonrası uyarı.
-
Yutan formasyon: Bir mumun gövdesinin önceki gövdeyi tamamen sarması; güç el değiştirmiştir.
Not: Renk kodu platformdan platforma değişebilir. Grafik lejantını kontrol etmeyi alışkanlık edinin.
4. Gerçek Örnek
Bu haftanın örnek hissesi MGROS. Son 30 işlem gününde serisi %8,9 gerilemiş; fiyat aralığı 470,00 TL – 547,50 TL. Birlikte okuyalım:
-
30 günlük toplam negatif, yani kırmızı mumların gövdeleri toplamda yeşillerden büyük: satıcılar ayın karnesini almış.
-
547,50 TL serinin tepesi. Tepe bölgesinde üst fitilli mumlar görülüyorsa, orada satış baskısı var demektir; 547,50 TL bir direnç adayıdır.
-
470,00 TL serinin dibi. Burada çekiç benzeri, alt fitilli mumlar oluşursa, alıcıların savunma hattı demektir; 470,00 TL bir destek adayıdır.
Günün en hareketli hisseleri de güzel bir alıştırmadır: ASTOR 164,90 TL'den %9,99, TRMET 120,00 TL'den %6,18, GUBRF 372,75 TL'den %5,51 değer kaybetmiş. Böyle bir günün mumu genellikle şöyle çizilir: kalın gövdeli, alt fitili kısa bir kırmızı mum. Yani satıcılar açılıştan kapanışa hâkim. Peki yeter mi? Yeterli değil; ertesi günün mumu teyittir. Tepeye değil, teyide bakın.
5. Sık Yapılan Hatalar
-
Tek muma tapmak: Tek mum karar değildir, ipucudur. Bir sonraki mumu teyit olarak bekleyin.
-
Bağlamı atlamak: Yatay piyasada çekiç formasyonu gürültü olabilir. Her zaman trend ve hacme bakın.
-
Fitili kesin destek-direnç sanmak: Fitiller denemelerdir; teyit, kapanış ve hacimle gelir.
-
Zaman dilimini karıştırmak: Günlük kırmızı mum, haftalık yeşil mumun içindedir. Hangi pencereden baktığınızı bilin.
6. Mini Test
Soru 1: Bir mumun açılışı 100,00 TL, kapanışı 102,00 TL, en yükseği 103,00 TL, en düşüğü 99,00 TL. Rengi nedir, gövde boyu kaçtır?
Cevap: Kapanış açılışın üstünde olduğu için yeşil. Gövde 2,00 TL; üst fitil 1,00 TL, alt fitil 1,00 TL.
Soru 2: Düşüş trendinin dibinde küçük gövdeli, alt fitili gövdesinin iki katı uzun bir mum oluştu. Adı nedir, neyi işaret eder?
Cevap: Çekiç. Satıcılar fiyatı derin indirip alıcılar geri toparlamış; dönüş adayıdır ama teyit mumu beklenir.
Soru 3: MGROS'un 30 günlük serisinin tepesi 547,50 TL. Bir gün fiyat 547,50 TL'ye dokunup belirgin biçimde altında kapattı. Mumda ne görürüz, ne anlama gelir?
Cevap: Uzun üst fitil. Tepe bölgesinde satış baskısı var demektir; 547,50 TL direnç adayıdır.
7. Özet
-
Mum, dört değerin tek görselidir: açılış, kapanış, en yüksek, en düşük.
-
Renk kazananı, gövde gücü, fitil reddedilen fiyatları anlatır.
-
Formasyonlar ipucudur; teyit olmadan karar değildir.
-
Destek ve direnç adayları, mumların gövde ve fitilleriyle şekillenir.
-
Her zaman büyük resimle okuyun: trend, hacim, zaman dilimi.
Hafta sonu dersimiz burada biter. Grafiklerinizi açın, üçer mumluk hikâyeler kurmayı deneyin. Bir sonraki derste görüşmek üzere!
Bu ders eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.