Terimler ve Tanımlar

J-eğrisi etkisi J-curve effect

Döviz kurunun artması ile birlikte net ihracatın ilk önce azalıp daha sonra artmaya başlaması olgusudur.

Jensen alfası Jensen's alpha

Portföyün CAPM ile öngörülen getiriye olan farkıdır: α = Rp − [Rf + β(Rm − Rf)]; pozitif alfa yönetici katma değeri sayılır.

Joint Profit Maximization

Kartel, duopol, oligopol gibi oluşumlarda yer alan üyelerin fiyat ve üretim kararlarını, grubun tamamının kârını maksimize edecek şekilde almalarıdır.

Kadastro

Düzenli ve sağlam bir tapu sicili oluşturmak amacıyla bir ülkedeki bütün arazi, arsa ve mülklerin yerlerinin, alanlarının, sınırlarının, değerlerinin ve hukuksal durumlarının Devlet eliyle saptanıp plana bağlanması işidir. Kaldıraç Oranı İşletmenin varlıklarının ne kadarının yabancı kaynaklarla finanse edildiğini gösteren orandır.

Kaldor-Hicks etkinliği Kaldor-Hicks efficiency

Bazı bireylerin durumunu iyileştirirken durumu kötüleşen bireylerin zararının olabildiğince karşılandığı kaynak dağılımıdır.

Kaldıraç Leverage

Borç ya da türev kullanarak pozisyon büyütmedir; getiri ve zararı aynı oranda büyütür.

Örnek: Yüksek kaldıraç, işletmenin finansal riskini artırır. (High leverage increases the entity's financial risk.)

İngilizce tanım: The use of debt to increase the potential return on equity.

Kaldıraç Oranı Leverage Ratio

Borcun öz sermayeye veya toplam sermayeye oranıdır. Kaldıraç oranları, işletmenin kaynak yapısını gösterir ve işletmenin varlıklarının hangi kaynaklarla ne oranda finanse edildiğinin görülmesini sağlar. Basel III kapsamında geliştirilen kaldıraç oranı ise, ana sermayenin toplam risk tutarına bölünmesiyle hesaplanır.

Kalkınma Planı

İlki 1963 yılında yürürlüğe giren, ulusal kalkınmada yol haritası sunan, kamu için emredici, özel sektör için yol gösterici olan uzun vadeli planlardır.

Kalkınma ve yatırım bankası development and investment bank

Türkiye’nin sürdürülebilir kalkınma öncelikleri doğrultusunda girişimcilerin finansman ihtiyacını karşılamak, sermayenin tabana yayılmasına ve yapısal dönüşüme katkı sağlamak ve danışmanlık desteği sağlamak üzere kurulan kamu bankasıdır.

Kamu Alım Garantisi

Özel sektörü teşvik etmek ve daha az finansman ihtiyacıyla yatırımların yapılabilmesini sağlamak amacıyla Devletin satınalma taahhüdü verdiği bir iş modelidir.

Kamu borcu public debt

Devletin iç borçları ve dış borçlarının toplamıdır.

Kamu Kaynaklı Finansman Bail-out

Bir finansal kuruluşun çözümlenmesi sırasında ortaya çıkan zararların kamu kaynakları kullanılarak karşılanmasıdır.

Kamu Kesimi Borçlanma Gereği Public Sector Borrowing Requirement

Merkezi yönetim bütçesini, mahalli idareleri, KİT’leri, bütçe dışı fonları, sosyal güvenlik kuruluşlarını, işsizlik sigortası fonunu, döner sermayeli kuruluşları ve genel sağlık sigortasını kapsayan kamu kesimi genel dengesidir.

Kamu malı public good

Tüketimde dışlanabilir olmayan ve rakiplik yaratmayan mallardır.

Kamu Net Borç Stoku Public Net Debt Stock

Kamu sektörünün iç ve dış borç yükümlülüğü toplamından kamu sektörünün elinde bulundurduğu finansal varlıkların düşülmesi ile hesaplanan kamu kesimi net borç stokunu ifade eder.

Kamu Yararı Kararı

İdarenin kamulaştırma kararı verilebilmesi için kamulaştırma kararından önce ortaya çıkan, kamulaştırma işlemini başlatan ve yetkili mercilerce onaylanan karardır.

Kamulaştırma

Devlet veya kamu tüzel kişilerince, kamu yararının gerektirdiği hallerde, karşılığını peşin ödemek şartıyla, gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların tamamının veya bir kısmının ya da irtifak hakkının idare adına tescil edilmesi işlemidir.

Kapalı ekonomi closed economy

Dış dünya ile dikkate değer düzeyde ticaret yapmayıp kendi kendine yeten ekonomidir.

Kapasite fazlası excess capacity

Eldeki üretim faktörlerinin tam kullanılmaması nedeniyle ortalama toplam gider en az olacak şekilde üretim yapılamamasıdır.

Kapasite Kullanım Oranı

İmalat sanayinde faaliyet gösteren işyerlerinin, mevcut fiziki kapasitelerine göre fiilen gerçekleşen kapasite kullanımlarını oranlayan bir göstergedir.

Kapatma noktası shutdown point

; fiyatın ortalama değişken gidere eşit olduğu nokta olup, kâr maksimizasyonu yapan firmanın üretim yapacağı en düşük fiyat düzeyidir.

Karaborsa Black market

Alışverişlerin devletin bilgi ve denetimi dışında gerçekleştiği yasadışı piyasadır.

Kardinal fayda cardinal utility

Tüketicilerin mal ve hizmetlerden elde ettiği faydanın sayısal olarak ölçülebileceğini öne süren düşüncedir.

Karma ekonomi mixed economy

Bir ülkede neyin nasıl ve kimin için üretileceğine piyasalarda alıcı ve satıcıların etkileşimi sonucunda karar verilen ancak bu süreçte devletin de etkili olduğu ekonomik sistemdir.

Karma gelir mixed income

Birbirinden ayrıştırılamayan farklı üretim faktörlerinin karışımından kaynaklanan gelirlerdir.

Karma mal mixed good

Ya da kulüp malı (club good), tüketimde dışlanabilir olan ama rakiplik yaratmayan mallardır.

Kartel cartel

Firma ya da devletlerin biraraya gelerek belli bir ürünün fiyat ve miktarını kontrol etmek amacıyla oluşturduğu kurumsal yapıdır.

Karşılıklı bağımlılık interdependency

Birden fazla ekonomik birimden her birinin davranışının diğerlerinin davranışını etkilemesi durumudur.

Katma değer value added

Mal ve hizmetlerin bir üretim aşamasına girerken ve o üretim aşamasından çıkarken sahip olduğu değerleri arasındaki farktır.

Katı ilişki ya da esnek olmayan ilişki inelastic relationship

Bir değişkendeki yüzde bir artış sonucunda diğer değişkenin yüzde birden daha az tepki vermesidir.

Katılım bankası participation bank

Faiz yerine kâr ve zarara katılma ilkesine göre fon toplayıp fon kullandıran ve çeşitli finansal hizmetler sunan kurumlardır.

Kaynak laneti resource curse

Ya da bolluk çelişkisi (paradox of plenty); petrol gibi doğal kaynakların bazı ülkelerde ekonomik büyüme yerine çatışma, savaş, yolsuzluk ve fakirlik getirmesi olgusudur.

Kaynağı

İşletmelerin iç fon kaynaklarının yetersiz olduğu durumlarda bankalardan/finans kurumlarından ya da üçüncü şahıslardan vadeleri farklı olarak alınan sermaye kaynağını ifade etmektedir.

Kayıtdışı ekonomi unrecorded economy

Bir ülkede devletin bilgisi ve denetimi dışında gerçekleşen iş ve üretimlerdir.

Kayıtdışı istihdam informal employment

Yaptığı işten dolayı herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmayan kişilerdir.

Kazananın laneti winner’s curse

Ortak değer ihalesinde en yüksek teklifi veren kişinin ürünü özgün değerinden pahalıya satın alması olgusudur.

KDV İstisnası

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, 3305 Sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkındaki Karar ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan genel tebliğ, iç genelge, genel yazı ve sirkülerle yapılan düzenlemeler çerçevesinde firmaların ödemek zorunda oldukları KDV tutarından muaf tutulması işlemidir.

Kefalet Kooperatifi

Küçük işletmelerin, esnaf ve sanatkârın finansman kuruluşundan kredi kullanabilmeleri için kredilere karşılık bankaya kefalet vermekle yükümlü kooperatiflerdir. Kefil Birinin, borcunu ödemediği zaman onun yerine borcu ödemeyi üstlenmiş olan kişidir.

Kendini düzelten işleyiş self correcting mechanism

Reel GSYH'nin potansiyel GSYH'den uzaklaşması durumunda toplam arzın değişerek ekonomiyi yeniden potansiyel GSYH düzeyine getirmesi sürecidir.

Kendini gerçekleştiren kehanet self-fulfilling prophecy

Geleceğe yönelik yanlış ya da temelsiz bir beklentinin o beklentinin gerçekleşmesine yol açan davranışa neden olmasıdır.

Kesirli rezerv bankacılığı fractional reserve banking

Bankalardaki mevduatın önceden belirlenmiş küçük bir bölümünün kullanılmaya hazır para şeklinde tutulduğu bankacılık sistemidir.

Keynesçi ekonomi kuramı Keynesian economic theory

Kısa dönemde reel gelirde görülen değişikliklerin harcamalara bağlı talep şoklarından kaynaklandığını öne süren ve devletin maliye politikası ile ekonomiye müdahale etmesini savunan düşünce okuludur.

Kira rent

Ya da rant , başkasına ait toprak ya da doğal kaynakları kullanma karşılığında ödenen ve önceden belirlenmiş bedeldir.

Kira Sertifikası Lease Certificate

Varlık kiralama şirketlerince, kendi nam ve sertifika sahiplerinin hesabına ve yararına, satın almak veya kiralamak suretiyle devralınan varlıkların finansmanını sağlamak amacıyla düzenlenen ve sahiplerinin bu varlıklardan elde edilen gelirlerden payları oranında hak sahibi olmalarını sağlayan menkul kıymettir.

Kitlesel Fonlama

Bir projenin veya girişim şirketinin ihtiyaç duyduğu fonu sağlamak amacıyla yetkilendirilmiş platformlar aracılığıyla halktan para toplanmasıdır. KGF Kredi Garanti Fonunun kısaltması olup küçük ve orta ölçekli işletmeler için sağladığı kefaletle bu işletmelere destek veren ve yatırımlarının ve işletmelerinin finansmanında banka kredisi kullanmalarını mümkün hale getiren fon kaynağıdır.

Kişi başına düşen gelir per capita income

GSYH ve GSMH gibi milli gelir hesaplarının nüfusa bölünmesiyle elde edilen ortalama gelirdir.

Kişisel gelir personal income

Mal ya da hizmet karşılığı olsun ya da olmasın bir ülke vatandaşlarının eline geçen toplam gelirdir.

Kişisel gelir dağılımı personal distribution of income

Toplam gelirin bireyler arasında nasıl dağıldığını gösteren gelir dağılımı ölçütüdür.

Klasik dikotomi classical dichotomy

Ekonomide fiyatlar ve para miktarı gibi nominal büyüklüklerin üretim ve alım gücü gibi reel büyüklükleri etkilemediğini savunan düşüncedir.

Klasik ekonomi kuramı classical economic theory

Ekonominin her zaman tam istihdam gelir düzeyinde olduğunu öne süren ve devletin ekonomiye müdahale etmemesini savunan düşünce okuludur.

KOBİ Beyannamesi

Küçük ve orta büyüklükteki işletmeler ile bu işletmelerin tanımlarına, niteliklerine ve sınıflandırılmasına ilişkin yönetmelik çerçevesinde işletmelerin mali bilanço, net satış hasılatı ve yıllık iş birimi dikkate alınarak işletmeler tarafından hazırlanan ve işletmelerin sınıflarını ve KOBİ olup olmadığını gösteren dokümandır.

Komple Yeni Yatırım

Mal ve hizmet üretimine yönelik olarak ana makine ve teçhizat ile yardımcı tesisleri içeren, gerektiğinde arazi-arsa ve bina-inşaat harcamalarını da ihtiva eden, yatırımın yapılacağı yerde aynı üretim konusunda mevcut tesisi veya mevcut tesisi ile altyapı bütünlüğü bulunmayan yatırımlardır.

Konkordato

Bir borçlunun ticari durumunun sarsılmış olmasıyla alacaklıların, alacaklarını belli bir plana göre almaları konusunda kendi aralarında vardıkları ve mahkemece onaylanan anlaşmadır.

Konsolidasyon Consolidation

Bir borcun borçlusu tarafından ödenmeyip zorunlu veya gönüllü olarak vade, faiz, tür ve benzeri yönlerden yeniden yapılandırılmasını ifade eder.

Örnek: Ana işletmenin kontrol ettiği tüm bağlı ortaklıklar için konsolidasyon zorunludur. (Consolidation is required for all subsidiaries controlled by the parent entity.)

İngilizce tanım: The process of combining the financial statements of a parent and its subsidiaries into a single set of financial statements.

Kontrol Ufku Control Horizon

Politika faizlerinde yapılan bir değişiklik ile enflasyon üzerinde gözlenen nihai etki arasında geçen süreyi ifade eder. Türkiye için kontrol ufku 1 yıl olarak tanımlanmaktadır.

Konut dışı yatırım nonresidential investment

Yurtiçinde yerleşik ekonomik birimlerin makine, fabrika, alet, teçhizat alımı için yaptığı harcamalardır.

Konut Fiyat Endeksi - KFE House Price Index - HPI

Türkiye konut piyasasındaki fiyat değişimlerini takip etmek amacıyla aylık olarak hesaplanan bir endekstir. Ülke genelindeki fiyat değişimlerini temsil etmek üzere satışa konu olan konutların fiyat verilerini kapsamaktadır. Konut fiyatlarını temsil etmek üzere, bireysel konut kredisi talebiyle kredi veren kuruluşlara yapılan başvurular sırasında düzenlenen değerleme raporlarındaki konut değerleri kullanılmaktadır. Konut Fiyat Endeksine ulaşmak için

Konut yatırımı residential investment

Yurtiçinde yerleşik ekonomik birimlerin ev ve bina alımları için yaptığı harcamalardır.

Konveksite Convexity

Fiyat-faiz eğrisinin eğriliğini ölçen ikinci derece terimdir; büyük faiz hareketlerinde sadece duration ile yapılan tahmini düzeltir: ΔP ≈ −D*Δy + ½·C·(Δy)².

Konvertibilite Convertibility

Bir ülke parasının, döviz piyasalarında başka bir ülke parası ile serbestçe değiştirilebilmesi ve uluslararası ticari işlemlerde değişim aracı olarak kullanılabilmesidir.

Korelasyon Correlation

Kovaryansın iki standart sapma çarpımına normalize edilmiş hâlidir; −1 ile +1 arasındadır ve birlikte hareketin gücünü gösterir.

Korumacılık protectionism

Yerli üretimi desteklemek amacıyla ithal ürünleri engellemeye ya da sınırlamaya yönelik ekonomi politikalarıdır.

Kota quota

Devletin ithal mal ve hizmetlere uyguladığı miktar ya da parasal değer şeklindeki sınırlamalardır.

Kovaryans Covariance

İki varlık getirilerinin birlikte değişim yönünü ölçer; portföy varyansının kurucu terimidir ve 9 terimli açılımda atlanmamalıdır.

Kredi credit

Bankaların faiz ya da kâr payı karşılığında verdiği borçlardır.

Kredi Arzı Daralması Credit Crunch

Ekonomide likiditenin azaldığı, yatırım sermayesi elde etmenin zorlaştığı ve sonuç olarak kredi arzının daraldığı bir durumu ifade etmektedir.

Kredi Riski Credit Risk

Bir finansal kuruluşun yükümlülüklerini zamanında veya gelecekte tam olarak yerine getirememe riskidir.

Örnek: İşletme, kredi riskine azami maruziyetini açıkladı. (The entity disclosed its maximum exposure to credit risk.)

İngilizce tanım: The risk that a counterparty fails to meet its obligations.

Kripto para crypto currency

Dağıtılmış bilgisayar ağları üzerinde şifrelenmiş kayıt olarak tutulan ve izlenen ödeme araçlarıdır.

Kuluçka Merkezi

Girişimlerin en zor ve en kırılgan dönemi olan başlangıç aşamasında girişimin hayatta kalabilmesine, gelişebilmesine ve büyümesine yardımcı olmak için rehberlik ve destek sağlayan birimlerdir. Kur Farkı Ulusal paranın yabancı para birimleri karşısında değerinin artması ya da azalmasıdır.

Kulüp malı club good

Ya da karma mal (mixed good), tüketimde dışlanabilir olan ama rakiplik yaratmayan mallardır.

Kupon coupon

Tahvil sahibine belli aralıklarla yapılacak sabit ödemelerdir.

Örnek: Tahvil, sabit yıllık kupon öder. (The bond pays a fixed annual coupon.)

İngilizce tanım: The interest payment on a bond.

Kuponlu İhraçlar Coupon Bonds

Bir menkul kıymetin dönemsel olarak faiz ödemesini ifade eder. Örneğin, 100.000 TL nominal değerli, 3 ayda bir %5 kupon faizi ödemeli, 1 yıl vadeli bir menkul kıymetin yatırımcısına 3 ayda bir 5.000 TL lik faiz (kupon) ödemesi yapılması, 1 yıl sonunda ise anaparasının, 100.000 TL’nin ödenmesi söz konusudur.

Kur Riski Currency Risk

Gelecekte döviz kurunun değerinde yaşanabilecek dalgalanmalar sonucunda varlıklar ve/veya yükümlülüklerde meydana gelebilecek değişikliklerden zarar edilmesi ihtimalini ifade etmektedir. Kur riskinden korunmak için yatırımcıların hem finans hem de mal piyasalarında pozisyon almaları, birden fazla ülkenin finans piyasasına yatırım yapmaları ve türev ürün veya piyasaları kullanmaları gibi yöntemler mevcuttur.

Örnek: İşletme, döviz riski maruziyetini para birimi ve vade itibarıyla açıklar. (The entity discloses its currency risk exposure by currency and maturity.)

İngilizce tanım: The risk that the fair value or future cash flows of a financial instrument will fluctuate because of changes in foreign exchange rates.

Kurumsal bağımsızlık institutional independence

Merkez bankasının üst düzey yöneticilerinin görev süreleri ile atanma ve çalışma kurallarının yasalarla ve siyasi baskıdan uzak bir şekilde belirlenmesidir.

Kurumsal kalite institutional quality

; bir ülkedeki yönetim şekli, hukukun üstünlüğü, mülkiyet hakları, siyasi istikrar, bürokratik etkinlik, yolsuzlukların önlenmesi, yönetenlerin hesap verebilmesi gibi özellikleri topluca gösteren kavramsal ölçüttür.

Kurumsal nüfus institutional population

; üniversite yurtları, yetiştirme yurtları, huzurevi, hastahane, hapishane, kışla gibi bir kurum ya da kuruluş çatısı altında yaşayan nüfustur.

Kurumsallaşma

Bir kurumun, bir kuruluşun veya bir işletmenin kişilere bağımlı olmadan faaliyetlerini sürdürebilmesi ve geliştirebilmesini sağlayan bir yapıya kavuşturulabilmesi işlemidir.

Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı

Bu belgenin her türlü yayın hakkı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü’ne aittir. SANAYI VE TEKNOLOJI BAKANLIĞI / KALKINMA AJANSLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ V Özel sektör yatırımları, ülke kalkınmasında önemli bir yer tutmaktadır. Zira yatırımlar; milli gelirin yükseltilmesi, üretim ve istihdamın artırılması, ihracatın geliştirilmesi, teknolojik bilgi birikiminin ve vergi gelirlerinin yükseltilmesi, ekonominin canlandırılması ve piyasaların geliştirilmesi gibi pek çok açıdan

Kâr profit

Ya da kısaca Π , ekonomik faaliyetten elde edilen toplam gelir ile bunun için katlanılan toplam gider arasındaki farktır. Ayrıca, şirketlerin sermaye sahiplerine dağıttığı kâr payları ya da dağıtılmayan şirket kârları gibi gelirlerdir.

Örnek: Dönem kârı, gelir tablosunda raporlanır. (Profit for the period is reported in the income statement.)

İngilizce tanım: Income exceeding expenses.

Kâr maksimizasyonu profit maximization

Gelir ve giderler veriliyken toplam kârı en yükseğe çıkaracak üretim miktarının seçilmesidir.

Kötü mal economic bad

Ekonomik birimlere zarar getiren ve piyasadaki fiyatı negatif olan ürünlerdir.

Kümelenme

Aynı ya da benzer iş kolunda faaliyet gösteren, coğrafi olarak birbirine yakın, birbirleriyle işbirliği ve rekabet halinde olan üretici firmalar ve onları destekleyici firma ve kurumların bir araya geldiği çalışma modelidir.

Küreselleşme globalization

; ülke ve toplumların ekonomik, politik ve kültürel anlamda birbirine yakınlaşmasıdır.

Kısa dönem short run

Mikroekonomi bağlamında, piyasaya giriş ya da piyasadan çıkış yapılamayan ve en az bir üretim faktörünün sabit olduğu kavramsal zaman aralığıdır. Makroekonomi bağlamında ise fiyatlar ve ücretlerin sabit olduğu ve üretim faktörlerinin bölgeler ve sektörler arasında kısıtlı geçişkenlik gösterebildiği kavramsal zaman aralığıdır.

Kısa dönem Phillips eğrisi short run Phillips curve

Ya da kısaca SRPC , yalnızca geçmişe ve bugüne ait veriler dikkate alındığında işsizlik ve enflasyon oranları arasındaki ilişkiyi gösteren şekilsel araçtır.

Kısa dönem toplam arz eğrisi short run aggregate supply curve

Ya da kısaca SRAS , diğer her şey sabitken genel fiyat düzeyi ile toplam arz miktarı arasındaki kısa dönemli ilişkiyi gösteren şekilsel araçtır.

Kısa Vadeli Dış Borç Stoku Short Term External Debt Stock

Herhangi bir tarih itibarıyla kullanımı gerçekleştirilmiş olan ve bir ekonomide yerleşik kişilerin yerleşik olmayanlara borçlu olduğu, kullanım tarihinden itibaren bir yıl içinde anapara ve/veya faiz ödemesi/ödemeleri yapılmasını gerektiren cari, şartlı olmayan yükümlülüklerin bakiyesidir. TCMB nezdindeki mevduatların kısa vadeli kısmını, bankaların ve diğer sektörlerin kısa vadeli kredilerini (yurt dışında ihraç edilmiş tahviller dahil), diğer sektörlerin kısa vadeli ticari kredilerini, yurt dışında yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin (bankalar hariç) yurt içinde yerleşik bankalardaki döviz cinsinden mevduatlarını gösteren döviz tevdiat hesabını (DTH), yurt dışında yerleşik bankaların yurt içinde yerleşik bankalardaki döviz cinsinden mevduatları gösteren banka mevduatını, yurt dışında yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin (bankalar dahil) yurt içinde yerleşik bankalardaki Türk lirası cinsinden mevduatlarını gösteren mevduat kalemlerinden oluşmaktadır.

Kıtlık shortage

Ya da talep fazlası (excess demand), piyasada talep edilen miktarın arz edilen miktardan fazla olduğu durumdur.

Leniency Programs

Kartellerin ortaya çıkarılması amacıyla rekabet otoritesiyle iş birliği yapanlara ceza verilmemesinin veya verilecek cezalarda indirim yapılmasının usul ve esaslarını düzenleyen programlardır. Türk rekabet hukukunda konuya ilişkin düzenleme, Pişmanlık Yönetmeliği ile yapılmıştır.

Lerner endeksi Lerner index

Ya da kısaca L , bir ürünün fiyatı ile marjinal gideri arasındaki farkın fiyata bölünmesiyle hesaplanan piyasa gücü ölçüsüdür.

LIBOR London Interbank Offered Rate

Londra Bankalararası Para Piyasasında, itibarı yüksek bankaların birbirlerine temel para birimleri (ABD doları, euro, İngiliz sterlini, Japon yeni ve İsviçre frangı) üzerinden borç verme işlemlerinde uyguladıkları faiz oranıdır.

Likidite Liquidity

Piyasada işlem gören herhangi bir varlık veya kıymetin piyasa fiyatını etkilemeden alınıp satılabilmesinin ölçütüdür. Likiditesi yüksek varlık veya kıymetlerin işlem hacimlerinin de yüksek olması beklenmektedir.

Örnek: Şirket, vadesi gelen yükümlülüklerini karşılamak için yeterli likiditeyi korumuştur. (The company maintained sufficient liquidity to meet its obligations as they fell due.)

İngilizce tanım: The availability of cash and the ability of an entity to meet its short-term obligations.

Likidite Desteği Kredisi Liqidity Support Credit Facility

Bankacılık sisteminde belirsizlik ve güvensizlik oluşması ve fon çekilişlerinin hızlanması halinde, TCMB tarafından haklarında belirsizlik ve güvensizlik oluşan ancak ödeme kabiliyeti olan bankalara öz kaynaklarının iki katı ile sınırlı olmak üzere, fon çekilişlerini karşılayacak miktarda teminatları karşılığında, birer aylık vadelerle ve en fazla bir yıl süreyle avans şeklinde sağlanan Türk lirası kredi desteğidir.

Likidite Riski Liquidity Risk

Fonlama ve piyasa likiditesi riskini ifade etmektedir. Fonlama riski, kısa vadeli nakit giriş ve çıkışları arasındaki uyumsuzluk nedeniyle ilave fonlama ihtiyacının ortaya çıkma riskini, piyasa likidite riski ise finansal varlıkların nakde çevrilme sürelerini ve değerlerini içeren riski ifade etmektedir.

Örnek: İşletme, likidite riskini vade analizi yoluyla izler. (The entity monitors liquidity risk through maturity analysis.)

İngilizce tanım: The risk that an entity will struggle to meet its financial obligations.

Likidite Senetleri Liquidity Bills

Para politikasının etkinliğini artırmak ve piyasadaki likiditeyi düzenlemek (fazla likiditenin çekilmesi) amacıyla kullanılan, kısa vadeli senet özelliğinde bir para politikası aracıdır. TCMB, TCMB Kanunu’nun 52. maddesine göre, kendi nam ve hesabına, vadesi 91 günü geçmeyen likidite senetleri ihraç edebilir.

Likidite tuzağı liquidity trap

Nominal faiz oranının inebileceği en düşük düzeye inmiş olması nedeniyle para arzını artırmanın toplam talebi etkileyememesi durumudur.

Lira başına marjinal fayda marginal utility per dollar

Belli bir mal ya da hizmet için bir birim daha fazla para harcamanın getirdiği ek faydadır.

Lira başına marjinal ürün marginal product per dollar

Belli bir üretim faktörü için bir birim daha fazla para harcamanın getirdiği ek üründür.

Lisanslı Depoculuk

5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında tarım ürünlerinin sağlıklı koşullarda muhafaza ve ticarî amaçla depolanması hizmetlerini sağlayan tesistir. Lobicilik Hükümetler veya uluslararası örgütler tarafından verilen kararları etkileme çalışmasıdır. TERİM TANIM LL 26 YATIRIMCI SÖZLÜĞÜ Maden İstihraç Yatırımı Madeni çıkarmaya yönelik yatırımdır. Maden İşleme Yatırımı Madeni işlemeye yönelik yatırımdır. Mahrece İade Bir eşyanın geldiği yere (çıkış ülkesine/ticaretin yapıldığı

LM eğrisi LM curve

Ekonomide para piyasası dengedeyken toplam üretim ile faiz oranı arasındaki ilişkiyi gösteren şekilsel araçtır.

Londra Bankalararası Faiz Oranı London Interbank Offered Rate

Ya da kısaca LIBOR , Londra para piyasasında bankaların günlük teminatsız borçlanmalar için birbirine ödediği faiz oranıdır.

Lorenz eğrisi Lorenz curve

Bir ülkedeki hanehalklarının nüfusa göre yüzde payları ile bu hanehalklarının gelirden aldığı yüzde pay arasındaki ilişkiyi gösteren şekilsel araçtır.

Lüks mal luxury good

Ortalama gelir düzeyi arttığı zaman piyasada talebi daha yüksek oranda artan ürünlerdir.

Macaulay süresi Macaulay duration

Tahvilin nakit akışlarının vade ağırlıklı ortalama bugünkü değer süresidir: her t için t·PV toplamının fiyata oranı; yıldır.

Mahreç İşareti

Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, bölge veya ülkeden kaynaklanan, belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından bu coğrafi alan ile özdeşleşen, üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az biri belirlenmiş coğrafi alanın sınırları içinde yapılan ürünleri tanımlayan adlardır.

Makroekonomi macroeconomics

Ekonomideki karar alıcıları bütün olarak ele alan ve bunların toplu davranışlarını inceleyen ana ekonomi dalıdır.

Makroekonomi politikası macroeconomic policy

Devletin başta milli gelir ve enflasyon olmak üzere çeşitli makroekonomik büyüklükleri yönetmek amacıyla kullandığı kural ve uygulamalardır.

Makroekonomik popülizm macroeconomic populism

Uzun dönemde ekonominin zarar görmesi pahasına kısa dönemde politikacıların halka şirin görünmek amacıyla sürdürülebilir olmayan genişletici maliye politikaları izlemesdir.i

Maktu vergi specific tax

Vergiye konu olan nesnenin birimi üzerinden sabit olarak alınan vergidir.

Mal para commodity money

Somut bir kullanım değerine sahip mal biçimindeki genel ödeme araçlarıdır.

Mal ve hizmetler hesabı balance on goods and services

Ödemeler dengesinde dış ticaret gelir ve giderlerini gösteren başlıktır.

Mali (Finansal) Kuruluşlar Financial Corporations

Temel işlevi, finansal hizmet üretmek olan bağımsız tüzel kişiler ve piyasa üreticilerinden oluşan kurumsal birimleri içermektedir.

Mali (Finansal) Olmayan Kuruluşlar Non-financial Corporations

Temel işlevi, finansal olmayan hizmet ve ürün üretmek olan bağımsız tüzel kişiler ve piyasa üreticilerinden oluşan kurumsal birimleri içermektedir.

Mali yıl fiscal year

; kamu bütçesinin uygulanma dönemi olup, Türkiye'de 1 Ocak tarihinde başlayıp 31 Aralık tarihinde son bulur.

Maliye Politikası Fiscal Policy

Hükümetlerin, istihdam, büyüme ve enflasyon gibi belirli amaçları gerçekleştirebilmek amacıyla gelir toplama, harcama yapma ve borçlanma yöntemlerini şekillendirmeleridir.

Maliyet itişli enflasyon cost push inflation

Ekonomi genelinde üretim faktörü ya da hammadde fiyatlarının artması sonucunda oluşan enflasyondur.

Maliyet-fayda çözümlemesi cost-benefit analysis

Farklı tercihlerin getireceği olumlu ve olumsuz sonuçları matematiksel olarak inceleyen karar verme yöntemidir.

Management)

Türkçe’de “Proje Döngü Yönetimi” anlamına gelen, projenin tüm aşamalarının birbiriyle etkileşimli biçimde işletildiği sistematik bir yönetim yaklaşımıdır.

Marginal Revenue

Satış bir birim arttığında elde edilen ekstra gelirdir.

Marj çağrısı Margin call

Kaldıraçlı pozisyonda teminat, zorunlu düzeyin altına düştüğünde aracı kurumun ek teminat talebidir; karşılanmazsa pozisyon tasfiye edilir.

Marjinal değer marginal value

Ya da kısaca MV , bir birim daha fazla ürünün satın almanın monopsonist alıcıya getirdiği ek yarardır.

Marjinal dönüşüm oranı marginal rate of transformation

Ya da kısaca MRT , belli bir üründen bir birim daha fazla üretmenin diğer bir ürün cinsinden fırsat maliyetidir.

Marjinal fayda marginal utility

Ya da kısaca MU , belli bir dönemde bir ürünü bir birim daha fazla tüketmenin sağladığı ek faydadır.

Marjinal gelir marginal revenue

Ya da kısaca MR , bir birim daha fazla satış yapmanın getirdiği ek gelirdir.

Marjinal gider marginal cost

Ya da kısaca MC , bir birim daha fazla üretim yapmak için katlanılan ek giderdir.

Marjinal harcama marginal expenditure

Ya da kısaca ME , bir birim daha fazla ürün satın almak için yapılan ek harcamadır.

Marjinal ikame oranı marginal rate of substitution

Ya da kısaca MRS , toplam fayda değişmeyecek şekilde bir üründen daha çok tüketmek için diğerinden vazgeçilecek miktardır.

Marjinal ithalat eğilimi marginal propensity to import

Ya da kısaca MPM , bir ekonomide toplam gelir bir birim arttığı zaman ithalat miktarında görülen değişikliktir.

Marjinal sosyal fayda social benefit

Ya da kısaca MSB , bir birim daha fazla ürünün tüketiciyle birlikte tüm topluma sağladığı ek faydadır.

Marjinal sosyal maliyet marginal social cost

Ya da kısaca MSC , bir birim daha fazla üretim yapmak için üreticiyle birlikte tüm toplumun katlandığı ek maliyettir.

Marjinal tasarruf eğilimi marginal propensity to save

Ya da kısaca MPS , bir ekonomide toplam gelir bir birim arttığı zaman özel tasarruf miktarında görülen değişikliktir.

Marjinal teknik ikame oranı marginal rate of technical substitution

Ya da kısaca MRTS , toplam ürün değişmeyecek şekilde bir girdiyi daha fazla kullanmak için diğerinden vazgeçilecek miktardır.

Marjinal tüketim eğilimi marginal propensity to consume

Ya da kısaca MPC , bir ekonomide toplam gelir bir birim arttığı zaman özel tüketim harcamalarında görülen değişikliktir.

Marjinal özel fayda marginal private benefit

Ya da kısaca MPB , bir birim daha fazla ürünün tüketiciye sağladığı ek faydadır.

Marjinal özel maliyet marginal private cost

Ya da kısaca MPC , bir birim daha fazla üretim yapmak için üreticinin katlandığı ek maliyettir.

Marjinal ürün marginal product

Ya da kısaca MP , belli bir üretim fakörünü bir birim daha fazla kullanmanın getirdiği ek üründür.

Marjinal ürün geliri marginal revenue product

Ya da kısaca MRP , belli bir üretim faktörünü bir birim daha fazla kullanmanın getirdiği ek gelirdir.

Marka Tescil

Bir teşebbüsün mallarının veya hizmetlerinin diğer teşebbüslerin mallarından veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlaması ve marka sahibine sağlanan korumanın konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek şekilde sicilde gösterilebilir olması şartıyla kişi adları dâhil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajlarının biçimi olmak üzere her tür işaretin tescilidir.

Market

Rekabet, piyasaya girişte hiçbir engelin bulunmadığı bir sistem öngörmektedir. Diğer bir ifadeyle, rekabetçi piyasalarda, yeni teşebbüslerin piyasaya girmelerinin önünde hiçbir engel bulunmamakta ve kişiler, kendi yetenek, beceri ve bilgileri çerçevesinde diledikleri faaliyeti yapabilmektedir. Rekabetin kısıtlandığı piyasalarda ise, piyasayı kontrol etmekte olan teşebbüsler, kendi ayrıcalıklı durumlarını başkaları ile paylaşmamak için reklam, ürün farklılaştırması gibi yöntemler ile piyasaya gir

Market Power

Bir ya da bir grup teşebbüsün fiyatı rekabetçi şartlar altında olması gereken seviyenin üstüne çıkarabilme ve böylece bu eylemlerinden dolayı yüksek kârlar elde edebilme gücüdür. Tam rekabet piyasasında bir ürünün fiyatı marjinal maliyete eşittir ve teşebbüsler pazar fiyatını etkileyememektedir. Fiyatın marjinal maliyetten farklılaştığı durumda, en azından teorik olarak, pazar gücünden söz edilebilecektir. Tekel gücü ise, pazar gücünün yüksek bir derecesi olarak tanımlanabilmektedir. Teşebbüsün

Mektubu

Yenilenebilir enerji yatırımlarının üretim ve bağlantı başvurularında değerlendirme sonucu olumlu bulunan yatırımlara ilgili dağıtım şirketi tarafından verilen, teşvik belgesi müracaatlarında da istenen destekleyici belgedir.

Melek Yatırımcı

Yüksek risk ve yüksek büyüme potansiyeli içeren işletmelere, kuruluşlarının erken bir dönenimde yatırım yapan özel bir yatırımcı tipi olarak ifade edilen varlıklı kişilerdir.

Menkul kıymet security

Parasal değer taşıyıp yatırım amacıyla alınıp satılabilen finansal varlıkların genel adıdır.

Menkul Kıymet Mutabakat Sistemi Security Settlement System

Üç veya daha fazla katılımcı arasındaki transfer emirlerinden kaynaklanan menkul kıymet aktarımlarının gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla yapılan takas ve mutabakat işlemleri için gerekli altyapıyı sunan ve ortak kuralları olan yapıdır.

Menü maliyeti menu cost

Ürünlerin nominal fiyatlarını değiştirmek için firmaların katlandığı maliyetlerdir.

Menşe

Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, bölge veya istisnai durumlarda ülkeden kaynaklanan, tüm veya esas özelliklerini bu coğrafi alana özgü doğal ve beşerî unsurlardan alan, üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerin tümü bu coğrafi alanın sınırları içinde gerçekleşen ürünleri tanımlayan adlardır. Mentörlük Daha deneyimli veya daha bilgili bir kişinin daha az deneyimli veya daha az bilgili bir kişiye rehberlik etmesidir.

Merkantilizm mercantilism

Zenginliğin sahip olunan değerli maden miktarıyla belirlendiğini ve ticari ilişkilerin temelde sıfır toplamlı oyun olduğunu savunan düşünce akımıdır.

Merkez bankası central bank

Bir ya da birden fazla ülkenin parasal sistemini yönetme görevini üstlenen kamu kuruluşudur.

Merkez Bankası Araç Bağımsızlığı Instrument Independence

Merkez bankasının yasayla belirlenmiş olan nihai hedefine ulaşmak için kullanacağı para politikası araçlarını ve yöntemlerini, hükümetin veya bir başka otoritenin onayına gerek duymadan serbestçe seçebilmesi ve bu araçları serbestçe kullanabilmesi anlamına gelmektedir. Merkez bankaları açısından bağımsızlık çoğunlukla araç bağımsızlığını ifade etmektedir.

Merkez Bankası Bağımsızlığı Central Bank Independence

Para otoritelerinin kurumsal, yönetimsel, finansal ve para politikasına ilişkin kararlarını herhangi bir baskı unsurundan bağımsız bir şekilde alabilme kabiliyetidir.

Merkez Bankası Müdahalesi Central Bank Intervention

Merkez bankalarının kısa ve uzun dönemli para politikaları amaçlarını gerçekleştirmeye yönelik olarak piyasalarda alım-satım yapmalarıdır. Müdahale ile müdahale edilen, döviz ve faiz gibi değişkenlerin piyasa fiyatlarının politika öngörülerindeki düzeylere düşürülmesi/yükseltilmesi hedeflenir. Müdahale yöntemleri farklılık gösterebilir. Merkez bankaları taraf olup kendilerini göstererek doğrudan ve açık olarak müdahale edebilecekleri gibi dolaylı olarak da müdahale edebilirler. Benzer şekilde, merkez bankası müdahaleleri zaman ve miktar açısından önceden bildirilebileceği gibi, herhangi bir bildirimde bulunulmaksızın da gerçekleştirilebilir. Müdahaleyi gerektiren durumlar, uygulanmakta olan para politikası hedefleri çerçevesinde şekillenir.

Merkezi Karşı Taraf - MKT Central Counterparty - CCP

Bir veya daha fazla piyasada işlem gören finansal sözleşmelerin tarafları arasında alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı da alıcı rolünü üstlenerek işlemlerin tamamlanmasını taahhüt eden kuruluştur.

Merkezi Kayıt Kuruluşu - MKK Central Registry Agency - CRA

Sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesine ilişkin işlemleri gerçekleştirmek, kaydileştirilen bu araçları ve bunlara bağlı hakları elektronik ortamda üyeler ve hak sahipleri itibarıyla kayden izlemek ve merkezi saklamasını yapmak üzere faaliyet gösteren merkezi kayıt ve saklama kuruluşudur. Halihazırda payları Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerin pay senetleri, borsa yatırım fonları, yatırım fonları, devlet iç borçlanma senetleri, özel sektör borçlanma araçları, varlığa dayalı menkul kıymet ve kira sertifikaları MKK tarafından kayden izlenmektedir. MKK nezdinde kayden izlenen söz konusu sermaye piyasası araçlarından Borsa İstanbul nezdinde işlem görenlere ilişkin alım satım işlemlerinin takas ve mutabakatı, MKK ile Takasbank arasındaki bütünleşik sistem aracılığı ile gerçekleştirilmektedir. Borsa İstanbul’da gerçekleşen söz konusu işlemlerin mutabakatı, Takasbank’tan alınan müşteri bazında netleşmiş işlem sonuçları doğrultusunda, yatırımcıların MKK nezdindeki hesaplarında menkul kıymetlerin transferi gerçekleştiğinde tamamlanmaktadır. Bu kapsamda, Borsa İstanbul’da işlem gören söz konusu sermaye piyasası araçlarının alım satım işlemlerinin takas ve mutabakatının sorunsuz gerçekleşebilmesi için MKK sisteminin Takasbank’ın sistemi ile koordineli biçimde çalışması gerekmektedir.

Merkezi planlamalı ekonomi centrally planned economy

Bir ülkede neyin nasıl ve kimin için üretileceğine devletin karar verdiği ekonomik sistemdir.

Merkezi Saklama Kuruluşu Central Securities Depository

Sermaye piyasası araçlarının merkezî saklanması ve bunlara ilişkin hakların kullanımı hizmetlerini veren anonim ortaklık şeklindeki özel hukuk tüzel kişiliğini haiz kurumlardır.

Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi Central Government Budget Balance

Merkezi yönetim kapsamında yer alan genel bütçeli idarelerin, özel bütçeli idarelerin ve düzenleyici ve denetleyici kurumların bütçe gelirleri toplamından, bütçe giderlerinin çıkarılmasıyla bulunan bütçe dengesidir.

Merkezi Yönetim Bütçesi Central Government Budget

; Genel Bütçe, Özel Bütçe, ve Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar Bütçesi şeklinde üç bölümden oluşan ana bütçe başlığıdır.

Merkezi Yönetim Faiz Dışı Bütçe Dengesi Central Government Primary Budget Balance

Merkezi yönetim kapsamında yer alan genel bütçeli idarelerin, özel bütçeli idarelerin ve düzenleyici ve denetleyici kurumların bütçe gelirleri toplamından, faiz hariç bütçe giderlerinin çıkarılmasıyla bulunan bütçe dengesidir.

Merkezi Yönetim Riski Sovereign Risk

Bir yatırımcının yerleşik olduğu ülke dışındaki bir ülkeye borç vermesi veya söz konusu ülke hükümetince kefil olunan bir kurum/kuruluşa borç vermesi nedeniyle maruz kaldığı riski ifade eder. Yatırım yapılan ülke merkez bankası veya yetkili otoritesi tarafından döviz kuru düzenlemelerinin değiştirilerek döviz cinsinden yükümlülüklerin değerinin azaltılması veya doğrudan borç veya faiz ödemelerinin gerçekleştirilmemesi gibi riskler merkezi yönetim riskini oluşturmaktadır.

Mevduat bankası deposit bank

Faiz karşılığında mevduat toplayıp kredi kullandıran ve çeşitli finansal hizmetler sunan kurumlardır.

Mevduat oranı deposit rate

Bankaların topladığı mevduatlar karşılığında verdiği faiz oranıdır.

Mevsim ve Takvim Etkisinden Arındırma Adjustment for Seasonal and Calendar Effects

Her yılın aynı dönemlerinde tekrar eden periyodik hareketler mevsimsellik olarak adlandırılabilir. Takvim etkisi ise bir dönemdeki çalışılan gün sayısı değişimi gibi etkiler nedeniyle oluşabilecek hareketleri içermektedir. Verilerdeki eğilimleri daha iyi değerlendirebilmek ve ardışık dönemleri karşılaştırabilmek için istatistiki yöntemlerle seriler mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmaktadır.

Mikro İşletme

On kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri üç milyon Türk Lirasını aşmayan işletmelerdir.

Mikroekonomi microeconomics

Ekonomideki karar alıcıları tekil olarak ele alan ve bunların davranışlarını inceleyen ana ekonomi dalıdır.

Mikrofinans microfinance

Geleneksel finansal sisteme erişim zorluğu çeken kişilere sağlanan küçük ölçekli bankacılık ve sigorta hizmetleridir.

Mikrokredi microcredit

Düşük gelirli kişiler ve özellikle de kadınların kendilerini geçindirecek bir üretim faaliyetinde bulunmaları için verilen kredilerdir.

Miktar kısıtlaması quantity restriction

Devletin bir ürün için arz miktarını belirleyerek uyguladığı piyasa müdahalesidir.

Milli gelir hesaplaması national income accounting

Ekonomideki toplam üretim ve toplam geliri izlemek için kullanılan gayri safi yurtiçi hasıla, gayri safi milli hasıla, net milli hasıla, kişisel gelir, harcanabilir kişisel gelir gibi yöntemlerin genel adıdır.

Milli gelir hesaplamasının temel denkliği fundamental identity of national income accounting

Bir ülkedeki toplam üretimin piyasa değeri ile bu ürünleri satın almak için yapılan toplam harcamanın ve satışlardan doğan toplam gelirin birbirine eşit olması olgusudur.

Minimum Efficient Scale

Minimum etkin ölçek ortalama maliyetlerin minimize edildiği en küçük ölçektir. Bu kavram piyasa yapısının anlaşılması açısından önem taşımaktadır. Örneğin, pazarın genel büyüklüğüne kıyasla minimum etkin ölçeğin daha küçük olması durumunda, pazarda daha fazla firmanın bulunması ve bu nedenle pazarın rekabetçi bir yapıya sahip olması beklenmektedir.

Model model

Bir ekonomik olgu ya da davranışı belli ölçüde basitleştirerek anlatmaya ve tahmin etmeye yarayan matematiksel tanım ve ilişkiler bütünüdür.

Model Fabrika

İşletmelerde küresel rekabet için gerekli olan verimlilik artışı ve dijitalleşme kapsamında; yalın üretim, süreç iyileştirme, ürün geliştirme, problem çözme gibi konularda işletmelerin uygulama yönlü becerilerini deneyimsel ortamlarda yaparak öğrenme yoluyla geliştirmek ve bu yeni becerileri hızla hayata geçirerek firmaları dönüştürmek için özel olarak tasarlanan eğitim uygulamaları ve bu uygulamaların sunulacağı fiziksel ortamlardır.

Modern miktar kuramı modern quantity theory

Paranın dolaşım hızının istikrarlı olduğu varsayımı altında para arzı ile genel fiyat düzeyi arasında aynı yönlü ve orantısal bir ilişki olduğunu savunan ilkeler bütünüdür.

Modernizasyon Yatırımı

Mevcut tesislerin üretim hatlarında teknik ve/veya ekonomik ömrünü tamamlamış makine ve teçhizata uygun parçaların eklenmesini veya mevcut makine ve teçhizatın yenileri ile değiştirilmesini, tesiste eksik kalmış bölümlerin tamamlanmasını, nihai ürünün doğrudan kalitesinin yükseltilmesini veya modelinin değiştirilmesini içeren yatırımları ifade etmektedir.

Modifiye süresi Modified duration

Macaulay süresinin (1+y)'ye bölünmesiyle bulunan, faizde 1 birimlik değişimin fiyattaki yüzde etkisini veren hassasiyet ölçüsüdür: ΔP ≈ −D*·Δy.

Money Laundering and Terrorist

Financing. IBAN (International Bank Account Number) Banka hesap numaralarının otomatik tutulması ve geçerliliği için standart sağlayan Uluslararası Banka Hesap Numarası. ECBS ( European Committe for Banking Standars) tarafından geliştirilen IBAN dünyanın neresinde olursa olsun bir bankada tutulan hesabı tespit eden alfa nümerik karakterler serisidir. En fazla 34 karaktere sahip olan IBAN, ISO, ülke kodu, iki kontrol sayısı ve banka hesap numarasını ihtiva eder. Elektronik ortamda işlenen ve depo

Monopol monopoly

Tekel, piyasada tek bir satıcının olduğu durumdur. Tekelcinin karşı karşıya olduğu talep eğrisi negatif eğimlidir. Tekel ve tam rekabet piyasalarının sonuçlarının karşılaştırılması, tekelcinin daha yüksek bir fiyat belirlediğini, daha düşük bir üretim yaptığını ve ekonomik kârdan fazla kazandığını REKABET TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ 143 T (tekel rantı) ortaya koy maktadır. Bu durumda, tüketiciler refah kaybına yol açacak şekilde yüksek bir fiyatla karşılaşmakta ve gelir tüketicilerden tekelci teşebbüse ak

Monopson monopsony

Birden fazla satıcının sağladığı bir ürünün tek bir alıcı tarafından talep edildiği ve başka alıcıların piyasaya girişi önünde engellerin bulunduğu piyasa yapısıdır.

Moratoryum Moratorium

Borçlanıcının ödeme gücünü kaybetmesi nedeniyle borçlarının tümünü veya bir kısmını ödeyemeyeceğini ilan etmesidir. Genelde borçlu ve alıcı arasında borcun yeniden yapılandırılması ile sonuçlanır.

Mortgage

Konut sahibi olmak için yeterli birikimi bulunmayan kişilere kira ödemesi yapar gibi aylık düşük taksitler ile ödeme yaparak ev sahibi olma imkanı sunan uzun vadeli yatırım aracıdır.

Muhasebe kârı accounting profit

Yalnızca açık giderleri dikkate alan kâr hesaplamasıdır.

Mutabakat Settlement

İki veya daha fazla taraf arasındaki fon veya menkul kıymet aktarımından kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesidir.

Örnek: Yükümlülüğün ödenmesi izleyen dönemde gerçekleşti. (Settlement of the obligation occurred in the following period.)

İngilizce tanım: Extinguishing a liability by paying or transferring resources.

Mutlak yoksulluk absolute poverty

; en temel gıda, temizlik, sağlık ve eğitim hizmetlerini karşılayabilecek kadar gelire sahip olmama durumudur.

Mutlak yoksulluk oranı absolute poverty rate

Bir ülkede yoksulluk sınırı altında yaşayan nüfusun toplam nüfusa oranıdır.

Mübadele denklemi equation of exchange

Para arzı ile paranın dolaşım hızı çarpımının nominal GSYH'ye eşit olduğunu söyleyen temel eşitliktir.

Müşteriler Arası TL Aktarım Sistemi Retail Payment System

TCMB'nin sahibi ve işleticisi olduğu EFT Sisteminin bir bileşeni olarak, hesaba ve isme yapılan müşteri ödemeleri, kamu ödemeleri, konut, iş yeri ve diğer kira ödemeleri, maaş ve kredi kartı ödemeleri gibi bankaların müşterileri adına gerçekleştirdikleri ödemelerin elektronik ortamda gerçek zamanlı mutabakatını sağlayan sistemdir.